Τοπικά Κάλαντα

Η Ικαρία έχει κι αυτή τα δικά της παραδοσιακά κάλαντα που κουβαλούν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του νησιού. Το ξέρατε ότι τα κάλαντα της Ικαρίας είναι γνωστά για τη ζωηρή και χαρούμενη μελωδία τους; Πολλές φορές συνοδεύονται από παραδοσιακά όργανα όπως βιολιά και λαούτα, που δίνουν μια μοναδική, νησιώτικη αίσθηση στον εορτασμό.

Για σένα, κόρη έμορφη,
ήρθαμε να τα πούμε
και τα καλά Χριστούγεννα
για να σου ευχηθούμε.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε
και του χρόνου να σας πούμε,
και του χρόνου να σας πούμε
φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Αν έχεις κόρη έμορφη,
βάλε τη στο τσιμπίδι
και κρέμασέ την αψηλά,
να μην τη φάν’ οι ψύλλοι.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε…

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε
τα ράφια είν’ ασημένια,
του χρόνου σαν και σήμερα
να ‘ναι μαλαματένια.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε…

Τα κάλαντα της Θράκης είναι γεμάτα παράδοση και ιστορία, φέρνοντας έναν ζεστό και εορταστικό τόνο στις Χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις. Είναι συνήθως χαρούμενα και συνοδεύονται από τοπικά όργανα όπως η γκάιντα και το καβάλ.

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε
τους Αργαγγέλους, τους Ιεράρχες.

Σεις Αρχαγγέλοι και Ιεράρχες
να πά’ να φέρτε μύρο και μόσχο.
Και οι Αρχαγγέλοι για μύρο πάνε
και οι Ιεράρχες για μόσχο τρέχουν.

Κι ώσπου να πάνε κι ώσπου να έρθουν
η Παναγιά μας ξηλευθερώθη.
Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,
χαρά στον κόσμο, στα παλικάρια.

Τα κάλαντα της Κρήτης φέρνουν έναν ιδιαίτερο παλμό και ενέργεια στις γιορτές, με τις ζωντανές μελωδίες και την παραδοσιακή κρητική διάλεκτο. Είναι συνήθως συνοδευόμενα από όργανα όπως η λύρα και το λαούτο, δίνοντας μια μοναδική αίσθηση στον εορτασμό των Χριστουγέννων.

Καλήν εσπέραν, άρχοντες, αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη θεία γέννηση να πω στ’ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει,
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρετ’ η φύσις όλη.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα,
απού τον έχεις τον υγιό, το μοσχοκανακάρη,
λούζεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις.
Κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ’ ένα χρυσό βεργάλι
και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι.

Είπαμε δα για την κερά, ας πούμε για τη βάγια.
Άψε, βαγίτσα, το κερί, άψε και το διπλέρι
και κάτσε και ντουσούντισε ήντα θα μας εφέρεις.
Για απάκι, για λουκάνικο, για χοιρινό κομμάτι
κι από τον πίρο του βουτσού να πιούμε μια γεμάτη.

Κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αβγουλάκι
κι αν το ‘κανε η γαλανή, ας είναι ζευγαράκι.
Κι από το πιθαράκι σου ένα κουρούπι λάδι
κι αν είναι κι ακροπλιάτερο, βαστούμε και τ’ ασκάκι.

Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα
και φέρε και γλυκό κρασί, να πιουν τα παλικάρια.
Κι αν είναι με το θέλημα, άσπρη μου περιστέρα,
ανοίξετε την πόρτα σας, να πούμε καλησπέρα.

Τα κάλαντα του Πόντου έχουν έναν πολύ ιδιαίτερο και συγκινητικό χαρακτήρα. Με μελωδίες που συχνά συνοδεύονται από την ποντιακή λύρα, είναι γεμάτα παράδοση και ιστορία, που φέρνουν ένα μοναδικό συναίσθημα στις γιορτινές μέρες. Η ποικιλία και η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά των ελληνικών κάλαντων είναι πραγματικά εντυπωσιακή!

Χριστός γεννέθεν

Χριστός γεννέθεν, χαρά ‘ς σον κόσμον
χα, καλή ώρα, καλή σ’ ημέρα,
χα, καλόν παιδίν οψέ γεννέθεν.

Οψέ γεννέθεν κι ουρανοστάθεν,
τον εγέννεσεν η Πανα’ία,
τον ανέστεσεν Άη-Παρθένος.

Εκαβάλ’κεψεν χρυσόν πουλάρι
και εκατήβεν ‘ς σο σταυροδρόμι,
σταυροδρόμι και μυροδρόμι.

Έρπαξαν ατόν οι χιλ’ Εβραίοι,
χίλ’ Εβραίοι και μύρ’ Εβραίοι,
χίλ’ Εβραίοι και μύρ’ Εβραίοι.

Τα κάλαντα του Δωδεκανήσου είναι γεμάτα ζωή και παράδοση, όπως και τα άλλα νησιά. Μελωδίες που εμπεριέχουν τη θαλασσινή αύρα και την ξεχωριστή παράδοση των νησιών του Αιγαίου.

Αυτή είναι η ημέρα
όπου ήλθ’ ο λυτρωτής
από Μαριάμ μητέρα,
εκ Παρθένου γεννηθείς.

Άναρχος αρχήν λαμβάνει
και σαρκούται ο Θεός,
ο αγέννητος γεννάται
εις την φάτνην ταπεινός.

Άγγελοι το νέον λέγουν
εις ποιμένας και βοσκούς,
ο αστήρ το θαύμα δείχνει
εις τους μάγους και σοφούς.

Οι τρεις μάγοι ξεκινάνε,
τ’ άστρο έχουν βοηθό,
τη σπηλιά ψάχνουν να βρούνε
με τον άγιο Θεό.

Λίβανο, χρυσό και σμύρνα
να του πάν’ επιθυμούν,
τη μικρή γλυκιά μορφή του
σκύβουν και την προσκυνούν.

Όσοι έχετε στα ξένα
να δεχθείτε με καλό,
ευτυχία να σας δίνει
τον Θεό παρακαλώ.

Τα κάλαντα της Ηπείρου έχουν μια ιδιαίτερη, νοσταλγική μελωδία που αντανακλά τον παραδοσιακό χαρακτήρα της περιοχής. Συχνά συνοδεύονται από παραδοσιακά όργανα όπως το κλαρίνο και η πίπιζα, και είναι γεμάτα ζεστασιά και εορταστική ατμόσφαιρα.

Ελάτε εδώ γειτόνισσες,
και εσείς γειτονοπούλες,
τα σπάργανα να φτιάξουμε,
και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ. (δις)
Να πάμε να γυρίσουμε,
και βάγια να σκορπίσουμε,
να βρούμε και την Παναγιά,
οπού μας φέρνει τη χαρά.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ. (δις)
Κοιμάται στα τριαντάφυλλα,
γεννιέται μες στα λούλουδα,
γεννιέται μες στα λούλουδα,
κοιμάται στα τριαντάφυλλα.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ,
τα σπάργανα να φτιάξουμε,
και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.